Rondreis IJsland

Van 30 juni t/m 13 juli 2008 hebben mijn vrouw en ik samen met 20 andere reisgenoten een groepsreis per bus door IJsland gemaakt. In totaal werd ruim 3300 km afgelegd, het hele eiland rond. Dankzij het goede weer (10 dagen zonnig en droog) en een voortreffelijke chauffeur en reisleider, hebben we de geologische hoogtepunten en overige attracties van dit land kunnen bewonderen. In deze special het verslag van een tocht door een soms bijna buitenaards landschap die diepe indruk maakte op iedereen.

Geologie en natuurkrachten

IJsland is geologisch gezien erg jong: tussen de 16 en 17 miljoen jaar oud, terwijl de aarde al 4,5 miljard jaar bestaat. Het is ontstaan door vulkaanuitbarstingen op de Noord-Atlantische zeebodem. Het eiland ligt namelijk precies op de Midden-Atlantische rug, waar de Amerikaanse en Europees/Aziatische continentale platen (aardschollen) uiteenwijken. Die breuklijn loopt van de Zuidelijke IJszee dwars door de Atlantische Oceaan tot de Noordelijke IJszee boven IJsland en is alleen hier bovengronds zichtbaar. Met een snelheid van bijna 2 cm per jaar glijden West- en Oost-IJsland van elkaar af. Dat geeft aanleiding tot aardbevingen en vulkaanuitbarstingen. Gemiddeld eens in de 5 jaar vindt er een (veelal kleine) uitbarsting plaats. De vulkaangevoelige streken zijn echter onbewoond. Maar liefst de helft van al het vulkanische materiaal, dat de laatste 500 jaar door de aarde is uitgestoten, ligt op IJsland. Dat het land een groot aantal hoge en brede watervallen heeft is een combinatie van de relatieve geologische jeugd en harde ondergrond die zorgt voor stevige niveauverschillen.

Deze westelijke uithoek van Europa is dan ook een paradijs voor geologen en natuurliefhebbers. Het eerste vulkanische gesteente dat op deze plaats ontstond was het donkergekleurde basalt, waar grote delen van IJsland uit bestaan. Een ander opvallend gesteente is r(h)yoliet, dat vooral in het Nationaal Park Landmannalaugar gevonden wordt en dat opvalt door zijn vele kleurschakeringen als er zonlicht op valt. Ryoliet is enigszins te vergelijken met bros graniet.

De schepping van IJsland is nog steeds in wording: de aarde braakt, hoest en boert op vele plaatsen. Deze gebieden liggen in een brede gordel die dwars over het eiland van het zuidwesten (bij Reykjavík) naar het noorden loopt. In het zuiden splitst deze breuk zich richting de Westmanneilanden onder de zuidkust.

IJsland: land en volk

Het land
IJsland is bijna drie keer zo groot als Nederland en bestaat uit één groot en ontelbare (vnl. onbewoonde) kleine eilandjes. Het ligt net ten zuiden van de poolcirkel en wordt het 'land van ijs en vuur' genoemd. Zijn grote gletsjers bedekken 11% van het land en hebben een dikte tot 1500 m. 80% van de grond is gesteente en slechts 1,5 % bedekt met bos.

Bevolking
IJsland is het dunstbevolkte land van Europa. Van de 300.000 inwoners woont 64% in en om de hoofdstad Reykjavík. Door de ontvolking van het noordwesten stijgt dit percentage, mede door de afname van de arbeid in de visserij daar.

Staatkundige gegevens
IJsland kent het oudste parlement van Europa. Vanaf 930 na Chr. kwamen volksvertegenwoordigers bijeen in Thingvellir. Na jaren van kolonisatie door respectievelijk Noorwegen en Denemarken werd het land in 1944 een zelfstandige republiek met een direct gekozen president die een symbolische functie heeft. Om de vier jaar zijn er parlementsverkiezingen voor de 63 zetels tellende volksvertegenwoordiging (Althing). IJsland is geen lid van de EU.

Taal
Het IJslands is de officiële taal, behoort tot de Germaanse taalfamilie en is een verbastering van het Oudnoors. Het is in de loop der eeuwen, sinds de komst van de Vikingen als eerste bewoners, nauwelijks veranderd. In het IJslandse alfabet zijn daardoor nog letters overgebleven, die in de rest van Europa verdwenen zijn, bijvoorbeeld: Þ (th=p), æ, ð (=d). Voordeel is dat men zonder veel moeite de originele geschriften uit de saga's en de Edda kan lezen. Kenners vinden het, mede gezien de ingewikkelde grammatica en de 'slordige' manier van uitspraak, de moeilijkste van de Scandinavische talen om te beheersen. Engels is echter de tweede spreektaal en een verplicht vak vanaf eind basisschool.

Religie
Door de overheid is volledige godsdienstvrijheid gewaarborgd. 90% van de bevolking is Evangelisch-Luthers, 1% Rooms-Katholiek. Opvallend is de moderne architectuur van pasgebouwde kerken en in sommige plaatsen een echte blikvanger.

Prijsniveau
IJsland is een duur vakantieland. Dat komt voor een belangrijk deel omdat veel gebruiksgoederen en levensmiddelen geïmporteerd moeten worden. De waarde van de munteenheid, de IJslandse Kroon, is gekoppeld aan de Amerikaanse Dollar. Gunstig voor ons was dat, door de sterke waardedaling van de Dollar t.o.v. de Euro in de eerste helft van 2008, wij meer kronen kregen (ISK.127) voor elke omgewisselde Euro dan begin 2008 (ISK. 85). Enkele prijzen: ontbijt € 11-14; diner € 17-45; pilsje € 5-7; hotelovernachting (2-persoonskamer) in 2**-hotel: € 150-200 in het hoogseizoen; boottocht (b.v. walvissafari van 2 uur) € 40 p.p. Als gevolg van het hoge prijsniveau hebben in een gezin beide ouders een betaalde baan en in veel gevallen een bijbaan.

Update: Kredietcrisis
Dit najaar is IJsland één van de meest getroffen landen in de wereldwijde kredietcrisis. Alle (drie) banken zijn genationaliseerd. Het land kan niet meer aan zijn financiële verplichtingen voldoen. Eén van de gevolgen is de koersval van de IJslandse kroon. Eind november 2008 krijg je voor elke euro ISK. 240,-. Gunstig voor toeristen, maar de bevolking merkt het sterkst dat de prijzen door de hoge inflatie (16% dit jaar) enorm zijn gestegen. Verschillende touroperators springen handig in op de huidige kredietcrisis door op basis van de lage koers van de IJslandse Kroon toeristen interessant geprijsde reizen naar het anders zo dure IJsland aan te bieden. Zo biedt luchtvaartmaatschappij Icelandair een vierdaagse reis naar IJsland vanaf 299 euro per persoon, inclusief vlucht en hotelovernachtingen.