De Aboriginals van Australië

De Aboriginals van Australië zijn een oeroud volk. De naam wordt ook gebruikt voor de oorspronkelijke bewoners van Canada en ook de Inuit, Eskimo's genoemd, worden wel 'aborigines' genoemd. De betekenis van het woord is 'het volk dat hier vanaf het begin heeft gewoond'. Er bestaat geen enkele geschreven geschiedenis van de prehistorische Aboriginals, maar archeologische vondsten hebben aangetoond dat ze tenminste veertigduizend jaar in Australië hebben geleefd.

Enkele feiten

Wat weten we van Australië? Het is een land en werelddeel tegelijk. Enorm groot: 7,7 miljoen km² en er wonen maar zo'n 20 miljoen mensen; erg dun bevolkt dus. Het land is 185 keer zo groot als Nederland. Van die 20 miljoen Australiërs zijn er ruim 120.000 Aboriginals, dus nog minder dan 1% van de totale bevolking.

Toen de Europeanen aan het einde van de achttiende eeuw voor het eerst in Australië kwamen waren er naar schatting echter nog tussen de 300.000 en 500.000. Is dat dan een langzaam verdwijnend volk? Daar bestaat wel een zekere angst voor. Bovendien moeten we vrezen voor het kwijtraken van hun identiteit als rondzwervende jagers en verzamelaars, met een schat aan tradities en een heel aparte religie. Want heel veel Aboriginals hebben door het verlies van hun stamgronden langzamerhand het grootste deel van hun traditionele leefwijze moeten opgeven. En hoewel er in Australië wel het een en ander aan betere levensomstandigheden en bijvoorbeeld landrechten voor de Aboriginals wordt gedaan, leven ze dikwijls nog steeds onder erbarmelijke omstandigheden.

'Stolen Generation'

Door de jaren heen hebben de nieuwe bewoners van Australië veel pogingen ondernomen om vrijheden van Aboriginals af te nemen en hen te heropvoeden naar westerse maatstaven. Zo werden in 1918 wetten uitgevaardigd die de vrijheden van Aboriginals beperkten. Zo werd bepaald of ze land mochten bezitten en wat voor werk ze mochten doen. Gemengde ouderparen mochten zelf niet voor hun kinderen zorgen. Ze werden in speciale kindertehuizen of bij blanke pleeggezinnen ondergebracht. De regering dacht dat ze zich zo makkelijker aan de blanke westerse maatschappij zouden aanpassen. In gestichten werden ze voor ongeschoold werk voorbereid. Deze kinderen behoren tot wat genoemd wordt de 'Stolen Generation'. De werkeloosheid onder de Aboriginals is groter dan onder de Australiërs zelf. Ook de criminaliteitscijfers en het alcoholmisbruik zijn onevenredig hoog. Aboriginals hebben meer gezondheidsproblemen en een lagere levensverwachting.

Olympische Spelen Sydney 2000

De Aboriginalcultuur kreeg wereldwijd aandacht tijdens de Olympische Zomerspelen van 2000 in Sydney. Tijdens de openingsceremonie was deze cultuur het centrale thema. Vooral de gouden medaille voor Aboriginalatlete Cathy Freeman onderstreepte de aanwezigheid van de Aboriginals in Australië en wordt gezien als een symbool van verzoening tussen hen en de andere Australiërs. Die betere verhouding vertaalde zich in de oprichting van een speciaal ministerie voor 'Immigration and Multicultural and Indigenous (inheeemse) Affairs'. Die probeert nu het onderwijs onder de oorspronkelijke bevolking te verbeteren met meer aandacht voor de inheemse taal en cultuur.

Nationale excuses

Op woensdag 13 februari 2008 was het eindelijk zover: waar alle voorgaande regeringen niet aan toe wilden geven deed de pas geïnstalleerde nieuwe premier Kevin Rudd voor het eerst in de geschiedenis: namens het Australische volk bood hij in het parlement zijn excuses aan voor de 'vernederingen en verloederingen' die de Aboriginals hebben ondergaan. Hij bood niet alleen zijn excuses aan aan de 'Stolen Generation', maar kwam ook met een nieuw plan om de levensverwachting tussen de Aboriginals en de blanken te verkleinen, de werkloosheid, kindersterfte, drugs- en alcoholmisbruik onder hen aan te pakken.

In deze special nemen we de geschiedenis van de Australische Aboriginals onder de loep.